ئاگادارییه‌کی گرنگ
به‌ ناوی خوا
خوێنه‌رانی به‌ڕێز ڕاژه‌کاری پێنجوێنی به‌ر له‌ چه‌ند ڕۆژێک تووشی کێشه‌ی په‌پکه‌ڕه‌قه‌ بوو، که‌ به‌و هۆیه‌وه‌ سه‌رجه‌م وێبگه‌کانی سه‌ر ئه‌و ڕاژه‌کاره‌ له‌ کارکه‌وتن، که‌ به‌داخه‌وه‌ وێبگه‌ی پێنجوێنیش یه‌کێک بوو له‌و قوربانیانه‌.

پاش چاک کردنه‌وه‌ی کێشه‌ی په‌پکه‌ڕه‌قه‌که‌، بۆمان ده‌رکه‌وت که‌ خاوه‌ن ڕاژه‌کاره‌که‌ پاڵپشی تازه‌ی بۆ نه‌کردووه‌ و به‌ پێچه‌وانه‌ی گرێبه‌ستی نێوانمان کاره‌کانی کردووه‌.

ئێمه‌ش به‌ به‌رده‌وام له‌ هه‌وڵی چاره‌سه‌رکردنی چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌کانین.
ئه‌وه‌ی ئێستاش جێگای نیگه‌رانییه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌گه‌ری گه‌ڕاندنه‌وه‌ی بابه‌تی ساڵی ڕابردوو زۆر که‌مه‌.

ئێمه‌ جارێ جگه‌ له‌ داوای بووردن له‌ خوێنه‌رانی هێژا هیچی ترمان له‌ده‌ست نایه‌ت.

دڵسۆزتان
به‌ڕێوبه‌ر
23.1.2012
زانای فیزیایی زانی ئۆكرانی "دیمتری بولیاكوف"

زانای ئۆكرانی "دیمتری بولیاكوف ": له‌مزگه‌وتی مه‌ركه‌زی ئیسلامی پێته‌ختی ئۆكرانیادا موسوڵمانبوونی خۆی راگه‌یاند، پاش ئه‌وه‌ی كه‌مه‌سه‌له‌یه‌كی زانیاری نوێی بۆ باس و لێكۆلینه‌وه‌ هه‌ڵبژاردبوو كه‌بریتی بوو له‌ گه‌ڕان وخولانه‌وه‌ی زه‌وی به‌ده‌وری خولگه‌كه‌یا و هێمایه‌كی زۆر به‌هێزی له‌ فه‌رمووده‌ی پێغه‌ممه‌ری ئیسلام به‌ده‌ستهێنابوو.

دیمتری له‌باره‌ی هێدایه‌تی خۆیه‌وه‌ ده‌ڵێ: سه‌ره‌تاكه‌ی زانیاری فیزیابوو، خۆی له‌ نێو كۆمه‌ڵێكی تایبه‌ت به‌توێژینه‌وه‌ی زانیاری له‌بواری فیزیای بۆشاییةكاندا كار ده‌كه‌ن، به‌ سه‌ر په‌رشتی پڕۆفیسۆر" نیكۆلاَی كۆسینیكۆف" كه‌یه‌كێكه‌ له‌زانا ناودار وبه‌ناوبانگه‌كان له‌و بواره‌دا، و ئه‌مانه‌ش چه‌ند كارێكی نموونه‌ییان ئه‌نجامدا و له‌كارگاكاندا تاقییان كرده‌وه‌، و ئه‌مه‌ش توێژینه‌وه‌ی نه‌زه‌رییه‌كی نوێ بوو كه‌ خولانه‌وه‌ی زه‌وی به‌ده‌وری خولگه‌كه‌ی خۆیا ته‌فسیر ده‌كاته‌وه‌، و توانیان به‌شێوه‌یه‌كی زانیاری وموخته‌به‌ریانه‌ ئه‌و نه‌زه‌رییه‌ بسه‌لمێنن و ئیسپاتی بكه‌ن..

به‌لاَم ده‌بیستێته‌وه‌ كه‌ له‌ناو موسوڵماناندا فه‌رمووده‌یه‌كی پێغه‌ممه‌ره‌كه‌یان - صلى الله علیه وسلم - هه‌یه‌، كه‌ هه‌موو موسوڵمانان ده‌یزانن وله‌ناوه‌رۆكی باوه‌ڕه‌كه‌یاندایه‌، ‌و ئه‌وفه‌رمووده‌یه‌ش جه‌خت له‌سه‌ر راستبوونی ئه‌و نه‌زه‌ریه‌ ده‌كات، و له‌گه‌ڵ پاڵفته‌ی باسه‌كه‌دا چون یه‌كن، ئاله‌ویا یه‌قین په‌یدا ده‌كات زانیارییه‌كی وا كه‌ ته‌مه‌نی له‌ هه‌زارو چوار سه‌د ساڵ پتره‌ ته‌نیا سه‌رچاوه‌ی مومكینی ده‌بێ ئه‌و خوایه‌ بێ كه‌ خالقی بوونه‌وه‌ره‌..

ئه‌و نه‌زه‌رییه‌ی كه‌ پڕۆفیسۆر كۆسینیكۆف هێنایه‌ پێشه‌وه‌ به‌ تازه‌ترین و بوێرانه‌ ترین نه‌زه‌رییه‌یه‌ك داده‌نرێ بۆ ته‌فسیركردنه‌وه‌ی دیارده‌ی گه‌ڕان وخولانه‌وه‌ی زه‌وی به‌ده‌وری خولگه‌كه‌ی خۆیا، كۆمه‌ڵه‌كه‌ نموونه‌یه‌كیان ته‌سمیم كردووه‌، كه‌ بریتییه‌ له‌ تۆپێكی پڕ له‌ قه‌سدیر(1)ی تواوه‌، له‌بوارێكی موگناتیسیا داده‌نرێت، كه‌به‌هۆی دوو ئه‌لكترۆدینی دژه‌ بارگه‌ پێك دێت و دروست ده‌بێت.. كاتێ كه‌ له‌ {ئه‌لكترۆدین-Elektroden }ه‌ كه‌دا ته‌وژمی كاره‌بایی جێگیری پیا ده‌برێت، بوارێكی موگناتیسی پێك دێنێت، ئه‌و تۆپه‌ پڕ له‌ قه‌سدیره‌ به‌ده‌وری خولگه‌كه‌یا ده‌ست به‌سووڕانه‌وه‌ ده‌كات..

ئه‌م دیارده‌یه‌ش ناوی{ كاری خۆكامڵكردنی ئه‌لكترۆماگنۆدینامیكی} لێ نراوه‌، ئه‌مه‌ش به‌شێوه‌یه‌كی گشتی باسی كرداری سووڕانه‌وه‌ی زه‌وی به‌ ده‌وری خولگه‌كه‌ی خۆیا ده‌كات، له‌ جیهانی راسته‌قینه‌شماندا لاسایی ووزه‌ی خۆر ده‌كاته‌وه‌ كه‌ هێزێكی جووڵێنه‌ره‌، و بوارێكی موگناتیسی وابه‌دی دێنێ، كه‌ پاڵ به‌زه‌وییه‌وه‌ ده‌نێت بۆ سووڕانه‌وه‌ به‌ده‌وری خولگه‌كه‌یا..

خێرایی و سستی بزوتنه‌وه‌ی زه‌وی به‌پێی چڕی ووزه‌ی خۆر ده‌بێ، و دانان و رووگه‌ی جه‌مسه‌ری باكووریش ئیعتیماد له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كات..

گه‌وره‌ترین نیشانه‌ی ئاخیر زه‌مان:

سه‌رنج دراوه‌ كه‌بزووتنه‌وه‌ی خییرایی جه‌مسه‌ری موگناتیسی زه‌وی تا ساڵی 1970، سالاَنه‌ له‌ ده‌ كیلۆمه‌تر تێنه‌په‌ڕیوه‌، به‌لاَم له‌ساله‌كانی دوای ئه‌و به‌رواره‌وه‌ خێراییه‌كه‌ی زۆر زیادی كردووه‌، و گه‌یشتۆته‌ 40 كیلۆمه‌تر له‌ ساڵدا، به‌ڵكو له‌ساڵی 2001 دا جه‌مسه‌ری موگناتیسی زه‌وی به‌یه‌كجار دووسه‌د كیلۆمه‌تر ترازاوه‌،و ئه‌مه‌ش واده‌گه‌یه‌نێ كه‌ له‌ژێر كاریگه‌ری ئه‌و هێزه‌ موگناتیسییه‌دا هه‌ردوو جه‌مسه‌ری موگناتیسی زه‌وی جێگۆڕكێ ده‌كه‌ن، و له‌ ئه‌نجاما ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ی لێ په‌یا ده‌بێ كه‌ بزووتنه‌وه‌ی زه‌وی به‌دژی رووگه‌ی ئێستایه‌وه‌ ده‌بێ، و رۆژ له‌ رۆژ ئاواوه‌ هه‌ڵدێت..

ئه‌م زانیارییه‌ش هه‌روه‌ك له‌ سایتی{الرائد}دا باسكراوه‌، دیمتری له‌هیچ كتێبێكدا نه‌یخۆێندۆته‌وه‌، و نه‌شی بیستووه‌، و ته‌نیا به‌هۆی باس ولێكۆڵینه‌وه‌ی زانیارییه‌وه‌ به‌ده‌ستی هێناوه‌، وكاتێكیش كتێبه‌ ئاسمانییه‌كان و ئاینه‌ جیاوازه‌كانی بۆ پشكنیوه‌، جگه‌ له‌ئیسلام هیچكامیان نه‌ به‌دوور و نه‌به‌نزێك هێمایان بۆ نه‌كردووه‌.. ئه‌مه‌ش له‌ فه‌رمووده‌یه‌كی پێغه‌ممه‌ردایه‌ كه‌ موسلیم له‌ ئه‌بو هوره‌یره‌وه‌ ریوایه‌تی ده‌كات كه‌ پێغه‌ممه‌ر صلى الله علیه وسلم فه‌رموویه‌تی: " مَنْ تَابَ قَبْلَ أنْ تطْلُعَ الشمْسُ مِنْ مَغرِبِهَا تَابَ اللهُ عَليْهِ " واته‌: ئه‌وه‌ی پێش هه‌لاَتنی رۆژ له‌رۆژئاواوه‌ تۆبه‌ بكات خوا تۆبه‌كه‌ی لێ قبووڵ ده‌كات.

ئیتر دیمیتری خۆی بۆ ناگیرێ و دێت له‌ مزگه‌وتی مه‌ركه‌زی ئیسلامی پێته‌ختی ئۆكرانیادا موسوڵمانبوونی خۆی راده‌گه‌یه‌نێ، وشایه‌تمان دێنێ..

له‌راستیدا ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ی پێغه‌ممه‌ر صلى الله علیه وسلم نیشانه‌یه‌كی خوایی بووه‌ بۆ رێنوێنی و هیدایه‌تی دیمیترۆف.. تا رێنوێنی بكات بۆ رێی راست ونیعمه‌تی ئیسلام..

ئاوها زانیاریی له‌ ميحرابی موخته‌به‌ردا سه‌ری رێز بۆ پێغه‌ممه‌ری ئیسلام - صلى الله علیه وسلم - داده‌نه‌وێنێ. له‌په‌روه‌ردگاری بالاَ ده‌ست داواكارم هه‌موو مرۆڤێك وه‌ك دیمیترۆف رێی راست بدۆزێته‌وه ‌و به‌خته‌وه‌ری دنيا و ‌پاشه‌رۆژ بێت..

# # #

(1)له‌ ئه‌لمونجیدا ده‌ڵێت: قه‌سدیر: وشه‌یه‌كی یۆنانییه‌و به‌ماده‌یه‌كی كانزایی سپی زیو ره‌نگ ده‌گوترێ، كه‌ له ‌رووكه‌شكردنی كۆمه‌ڵێ كانزادا به‌كارده‌هێنرێت، بۆ پاراستنیان له‌ ژه‌نگ.


به‌ر له‌وه‌ی په‌یامه‌که‌ت بنووسی ئه‌م خاڵانه‌ بخوێنه‌وه‌:
.: په‌یامه‌که‌ت په‌یوه‌ندیدار بێت به‌ بابه‌تی سه‌ره‌وه‌
.: تێبینی و ڕه‌خه‌نه‌که‌ت بابه‌تیانه‌ بێت و دوور بێت له‌ قسه‌ی ناشیرن
.: نووسینه‌که‌ت به‌ کوردی بێت
.: شێوازی نووسینه‌که‌ت ئارامی بێت و لاتینی نه‌بێت
.: پرسیار یان نامه‌ی تایبه‌ت نه‌بێت
.: به‌ڕێوبه‌ڕ سه‌ربه‌سته‌ له‌ بڵاوکردنه‌وه‌ یان نه‌کردنه‌وه‌ی په‌یامه‌که‌ت پاش هه‌ڵسه‌نگاندی