عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَجُلاً أَعْتَقَ غُلامًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ، فَاحْتَاجَ، فَأَخَذَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ: مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي؟ فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ {بِكَذَا وَكَذَا، فَدَفَعَهُ إِلَيْهِ،زاد مُسْلِمٌ: بِثَمَانِي مِائَةِ دِرْهَمٍ، فَجَاءَ بِهَا إلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ: ابْدَأْ بِنَفْسِكَ فَتَصَدَّقْ عَلَيْهَا، فَإِنْ فَضَلَ شَيْءٌ فَلأَهْلِكَ، فَإِنْ فَضَلَ عَنْ أَهْلِكَ شَيْءٌ فَلِذِي قَرَابَتِكَ، فَإِنْ فَضَلَ عَنْ ذِي قَرَابَتِكَ، فَهَكَذَا وَهَكَذَا، يَقُولُ: فَبَيْنَ يَدَيْكَ وَعَنْ يَمِينِكَ وَعَنْ شِمَالِكَ. (1)

1- جابیر ده‌فه‌رموێ: پیاوێك وه‌سێتی كرد پاش مردنی خۆی خولام {عه‌بد}ه‌كه‌ی ئازادببێت، ئه‌م پیاوه‌ پێویستی رووی تێكرد، پێغه‌ممه‌ر سلاَوی خوای لێ بێ فه‌رمووی: كێ ئه‌و خولاَمه‌م لێ ده‌كرِێ؟ نوعه‌یمی كورِی عه‌بدوڵلا به‌هه‌شت سه‌د دره‌م لێی كرِی، و پاره‌كه‌ی هێنا بۆ پێغه‌ممه‌ر، وئه‌ویش سلاوی خوای لێ بێ پاره‌كه‌ی دا به‌خاوه‌ن خولاَم، و پاشان فه‌رمووی: له‌خۆته‌وه‌ ده‌ست پێ بكه‌، خێر به‌خۆت بكه‌، ئه‌گه‌ر زیاده‌ی هه‌بوو بۆ ماڵ ومنداڵت، ئه‌گه‌ر له‌ماڵ ومنداڵت زیاده‌ی هه‌بوو بیده‌ به‌كه‌س وكاری نزیكت، ئه‌گه‌ر له‌كه‌س وكاری نزیكت زیادی هه‌بوو، ئاوه‌هاو ئاوهای لێ بكه‌، و ده‌یفه‌رموو: له‌نێوان ئه‌وانه‌دا بیبه‌خشه‌وه‌ كه‌ له‌ به‌رده‌متان، و ئه‌وانه‌ی لای راست وچه‌پته‌وه‌ن.. عن أبي سعيد الخدري:
قَالَتْ زينبُ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ! إنَّكَ أَمَرْتَ بِالصَّدَقَةِ، وَكَانَ عِنْدِي حُلِيٌّ لِي، فَأرَدْتُ أنْ أَتَصَدَّقَ بِهِ، فَزَعَمَ ابْنُ مَسْعُودٍ أنَّهُ وَ وَلَدَهُ أحَقُّ مَنْ تَصَدَّقْتُ بِهِ عَلَيْهِمْ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : صَدَقَ ابْنُ مَسْعُودٍ، زَوْجُكِ ووَلَدُكِ أحَقُّ مَنْ تَصَدَّقْتِ بِهِ عَلَيْهِمْ.(2)
2- ئێمه‌ واده‌زانین خێر به‌ خزم ناشێ، یائه‌گه‌ر خێریان پێ بكه‌ین به‌خێر حسێب ناكرێ، هه‌روه‌ك زه‌ینه‌بی خێزانی ئیبنو مه‌سعوودیش وای ده‌زانی، ئه‌وه‌بوو رۆیشته‌ خزمه‌ت پێغه‌ممه‌ر سلاَوی خوای لێ بێ و فه‌رمووی: ئه‌ی پێغه‌ممه‌ری خوا! تۆ فه‌رمووته‌ خێر بكه‌ن، منیش هه‌ندێ زێرِم هه‌یه‌، و ده‌مه‌وێ بیكه‌م به‌خێر، كه‌چی ئیبنو مه‌سعود ئه‌ڵێت: ئه‌گه‌ر بیده‌ی به‌من و منداڵه‌كانیشت كه‌ پێویستیمان پێی هه‌یه‌ خێرت ده‌گات،!! ئایا وایه‌؟!
پێغه‌ممه‌ر سلاَوی خوای لێ بێ فه‌رمووی به‌ڵێ، ئیبنوومه‌سعود راستی وتووه‌، مێرده‌كه‌ت و منداڵه‌كانت شیاوترن له‌و خه‌ڵكانه‌ی تر كه‌خێریان پێ ده‌كه‌یت. ئه‌م په‌نده‌ كوردیه‌ فارسیه‌ش هه‌ر له‌و مه‌فهوومه‌وه‌ هاتووه‌ كه‌ ده‌ڵێت: خێر به‌ خوێش نه‌ك به‌ ده‌روێش.



سه‌رچاوه:

1- البخاري كتاب البيوع/باب بيع المزايدة، ص: 422، برقم: 1997، ومسلم كتاب الزكاة/ باب الابتداء في النفقة بالنفس ثم أهله ثم القرابة، ص: 422، برقم: 1663.
عن دُبُر: الحرية بعد الموت. فضل: زادَ عن الحاجة.
2- البخاري كتاب الزكاة/باب الزكاة على الأقارب، ص: 291، برقم: 1393.